autor: Piotr Kołodziej romcio, Karolina Zabłocka Karla

Spis treści: gatunki i podgatunki, terrarium, żywienie, rozmnażanie, hybrydy i czystość gatunkowa.

Pytony z rodzaju Antaresia

Nazwa Antaresia dotyczy australijskich pytonów karłowatych (Dwarf Pythons), poprzednio zaklasyfikowanych do rodzaju Liasis lub też sporadycznie do Bothrochilus (nazwa Bothrochilus obecnie używana jest wyłącznie do gatunku B. boa). Została zaproponowana przez Wells'a i Wellington'a w 1985 roku. Etymologia samego słowa Antaresia wywodzi się od nazwy Antares, jednej z gwiazd w "ogonie" konstelacji Skorpiona.

Trzy z czterech gatunków rodzaju Antaresia, przed tym jak zostały rozdzielone na odrębne gatunki w latach osiemdziesiątych, były klasyfikowane jako Pytony Childrena (Children's Pythons). Były to: A. childreni, A. stimsoni (=saxacola) i A. maculosa.

GATUNKI I PODGATUNKI RODZAJU ANTARESIA
(taxonomia wg. T. Hoser'a)

Antaresia childreni
Antaresia maculosa
Antaresia perthensis
Anteresia saxacola saxacola
Antaresia saxacola stimsoni
Antaresia saxacola campbelli subsp. nov.

Antaresia childreni (Gray, 1842)
(Children's Python)

Gatunek ten najliczniej występuje na wyżynno-górzystych, skalnych terenach pokrytych trawami (m.in. łańcuch górski Kimberley). Obszar występowania rozciąga się od Australii Zachodniej (Kimberley Ranges), do Terytorium Północnego (północna część pustyni Tamani), oraz od Queensland (Mt Isa) do południowo-zachodniej części półwyspu Cape York.

Dorosłe osobniki Antaresia childreni osiągają od 85 do 100cm długości, choć czasami zdarzają się okazy powyżej 110cm.

Istnieją przynajmniej trzy różniące się od siebie odmiany regionalne:
* z okolic Kimberley Ranges, górzystego rejonu Terytorium Północnego;
* z okolic Katherine (współdzielą terytorium z odmianą z okolic Kimberley);
* z nizinnego rejonu w pobliżu Darwin.

Pytony A. childreni posiadają tło w barwie od żółto-brązowej do ciemno-brązowej, na którym to tle znajdują się ciemno-szare plamy. Barwa strony brzusznej – biała lub bardzo zbliżona do białej. Osobniki pochodzące z okolic Darwin zachowują wyraźny wzór nawet jako dorosłe. Tym pochodzącym z okolic Kimberley Ranges oraz Katherine wzór widoczny u młodych często z wiekiem zanika lub staje się mało wyraźny. Antaresia childreni pochodzące z Queensland często mają jasne, żółto-brązowe tło i są one sprzedawane jako odmiana "Yellow-phase Childreni".

Wyjątkową odmianą kolorystyczną A. childreni jest odmiana albinotyczna (Albino Caramel) która została już rozmnożona w niewoli i można już ją znaleźć w ofertach (chociaż bardzo rzadko). Rodzice tych zwierząt pochodzą z okolic Mt Isa w Queensland. Jest to odmiana recesywna, która posiada gen powodujący blokowanie wytwarzania czarnego pigmentu. Albino Caramel posiada wzór plam charakterystyczny dla normalnego osobnika A. childreni pochodzący z okolic Queensland, a tylko nie posiada czarnego pigmentu i ma wyraźnie żółtą stronę brzuszną.

Antaresia maculosa (Peters, 1873)
(Spotted Python, znany również jako Eastern Childreni Python lub Small-Blotched Python)

Najliczniej występuje na górzystych, skalnych terenach nie porośniętych drzewami, gdzie zamieszkuje jaskinie i żywi się m.in. nietoperzami. Obszar występowania rozciąga się od wierzchołka półwyspu Cape York do północno-wschodniej Nowej Południowej Walii oraz na wielu wyspach niedaleko brzegu Queensland.

A. maculosa osiąga ok 100cm długości, jednak zdarzają się również okazy po 150cm.

Posiada wyraźne, bardzo ciemne plamy rozciągające się na całym ciele (poza głową), które mogą łączyć się w linię po bokach ciała. Plamy te różnią się kształtem oraz wielkością zależnie od odmiany regionalnej. Są ubarwione w odcieniach brązu, a strona brzuszna jest koloru białego lub zbliżonego.

Posiada największy temperament ze wszystkich pytonów rodzaju Antaresia (być może poza A. perthensis).

Istnieją dwie wyraźne odmiany barwne: odmiana standardowa oraz odmiana "Blond", która występuje na półwyspie Cape York, na bardzo małym obszarze pomiędzy Pt Douglas i Cooktown. Odmiana ta nazywana jest również "Cape York", dorasta do większych rozmiarów niż standardowe A. maculosa (do 150cm), posiada bardziej skomplikowany wzór na głowie, mniej plam we wzorze (za to większe), oraz miodowo-brązowe tło i żółty brzuch. Często większość plam na grzbiecie węża łączy się tworząc zygzak.

Zarząd parków narodowych i ochrony przyrody The Queensland Parks and Wildlife Service w Pallarenda, niedaleko Townsville w Queensland posiada w swoim centrum czystego albinosa A. maculosa.

Antaresia perthensis (Stull, 1932)
(Ant-hill Python, Pygmy Python)

Obszar występowania tego gatunku ogranicza się do okolic Pilbara i sąsiadujących obszarów Australii Zachodniej. Poprzednio błędnie był określony jako wyłącznie okolice Perth (Australia Zachodnia).

Jest to najprawdopodobniej najmniejszy pyton świata (ok. 60cm). Ubarwienie tego gatunku ma zazwyczaj lekko czerwonawy odcień, lecz można się natknąć również na osobniki zupełnie ceglasto-czerwone. Młode posiadają wyraźny wzór, który zanika z wiekiem. Gatunek ten występuje na jednym obszarze z A. saxacola, lecz jak dotąd nie są znane przypadki hybryd między tymi dwoma gatunkami.

Antaresia saxacola ssp (Wells and Wellington, 1985)
(Large-Blotched Python, Stimson's Python)

Gatunek ten występuje niedaleko Barrow Creek (Terytorium Północne) i jest to ten sam gatunek, co opisany uprzednio przez Smith'a w 1995 i nazwany A. stimsoni. W zachodniej części Nowej Południowej Walii i przyległych częściach Australii Południowej oraz Queensland, obszar jego występowania ograniczony jest występowaniem skalistych terenów. Nominalny podgatunek (A. s. saxacola) znaleźć można prawdopodobnie tylko w centralnej Australii.

W obrębie tego gatunku wyróżniane są trzy podgatunki: A. s. saxacola, A. s. stimsoni, A. s. campbelli, jakkolwiek nominalny podgatunek A. s. saxacola Smith opisał jako A. stimsoni orientalis.

A. saxacola jest gatunkiem mniejszym od A. childreni i A. maculosa, osiągającym ok. 85-90cm długości, rzadko 100cm

A. saxacola wyróżniają się najbardziej wśród pozostałych Antaresia sp. oraz mogą posiadać bardzo zróżnicowany wygląd (różne odcienie tła, jak i rozmiar łatek na grzbiecie). Posiada białą smugę na bocznych stronach ciała w przedniej jego części. Wszystkie podgatunki A. saxacola zachowują wraz ze wzrostem wyrazistość plam tworzących wzór - duże, owalne i nieregularne łatki koloru brązowego lub czerwono-brązowego, ułożone czasami w drabinkę. Kolor tła – jasny, piaskowo-brązowy.

Z powodu różnorodności ubarwienia, wielu hodowców oznacza skąd pochodzą ich zwierzęta np. Tamani Desert lub Alice Springs in Northern Territory lub Mt. Isa in Queensland.

Antaresia saxacola stimsoni (Smith 1985)
(Antaresia stimsoni stimsoni, Liasis stimsoni stimsoni)

Jest to podgatunek opisany poprzednio przez Smith'a w 1985 roku jako Liasis stimsoni stimsoni lub Antaresia stimsoni stimsoni. Obszar występowania to okolice Nullagine w Australii Zachodniej. Środowisko w tej okolicy to skalne wzgórza pokryte trawami, podzielone korytami rzecznymi, które napełniają się wodą jedynie po opadach deszczu. Podgatunek ten odróżnia się od pozostałych dwóch tym że posiada więcej łusek brzusznych (260-302 stimsoni, 243-286 saxacola). Prawdopodobnie podgatunek ten występuje tylko w Australii Zachodniej.

Antaresia saxacola campbelli subsp. nov.
(South-Eastern Rock Python)

Podgatunek ten występuje w dalekiej zachodniej części Nowej Południowej Walii oraz bliskich okolicach Australii Południowej jak i bliskich rejonach zachodniej części Queensland. Obszar występowania nie pokrywa się z obszarami pozostałych podgatunków. Ubarwienie tego podgatunku jest lekko czerwonawe, mniej kontrastowe niż pozostałe podgatunki, z delikatniejszym wzorem na grzbiecie.

TERRARIUM

Węże z rodzaju Antaresia (Childreni complex) są bardzo łatwe w hodowli i łatwo się rozmnażają w niewoli. Wytrzymują warunki, które większość węży trzymanych w hodowlach ciężko znosi. Można powiedzieć, że są wręcz idealnymi na pierwszego węża. Mogą być trzymane pojedynczo lub w grupach. Dla jednego węża ok. 90cm długości, minimalne wymiary terrarium to: 60cm/30cm/30cm (dł/gł/wys). Dla każdego następnego trzeba dodać po 15cm do każdego z wymiarów. Zaznaczam że są to minimalne wymiary, a im większe terrarium tym lepiej. Nie zaleca się trzymania więcej niż jednego samca w jednym terrarium, gdyż istnieje ryzyko rywalizacji.

Jako podłoże najlepsze wydaje się być włókno kokosowe wymieszane z torfem, ale można używać także innych bezpiecznych ściółek, wedle uznania. Temperatura powinna kształtować się w granicach 27-29°C w najcieplejszym miejscu w ciągu dnia, bez spadku w nocnego. W celu rozmnożenia w okresie zimowym wychładzamy terrarium do temperatury rzędu 21-23°C.

W terrarium umieszczamy dodatkowo do wspinaczki gałęzie i skałki (odpowiednio umocowane). Powinna się też znajdować przynajmniej jedna kryjówka dla każdego osobnika oraz miseczka z czystą wodą, wielkości wystarczającej na zanurzenie się węża.

ŻYWIENIE

W naturze węże te żywią się wszystkimi kręgowcami, małymi na tyle, aby mogły być połknięte. Prawdopodobnie dieta ich różni się nieco w zależności od rejonu występowania i dostępności pożywienia. Dla świeżo wyklutych węży pierwszym pożywieniem są zazwyczaj jaszczurki, a wraz ze wzrostem większą rolę w diecie odgrywają ptaki i małe kręgowce.

W niewoli noworodki powinny być karmione oseskami mysimi co 3-5 dni. Wraz ze wzrostem węża zmieniamy pokarm na coraz większy (noworodki szczurze, dorosłe myszy i młode szczury). Dorosłe karmimy co tydzień-dwa. Większość węży akceptuje rozmrożony lub świeżo ubity pokarm bez żadnych problemów. Wąż, który odmawia jedzenia, może być chory lub poprostu szykować się do wylinki.

Czasami świeżo wyklute młode nie chcą przyjmować osesków mysich jako pożywienie. Pomaga wtedy przywiązanie do rozmrożonego oseska kawałka jaszczurki lub jakiegoś innego gada (może to też być rybka akwariowa) albo chociaż nasmarowanie lub pozostawienie oseska z takim kawałkiem mięsa w zamkniętym pojemniku, aby osesek przeszedł jego zapachem.

ROZMNAŻANIE

Dorosłe mogą być trzymane razem przez cały rok (w parach lub samiec i kilka samic). Samce należy trzymać osobno, ponieważ mogą one ze sobą walczyć, nie tylko w okresie godowym. W celu rozmnożenia należy je jednak rozdzielić zimą na ok. 10 tygodni i wychłodzić do temperatury 21-23°C. Po ponownym połączeniu i zaobserwowanych kopulacjach do terrarium wkładamy ciasny pojemnik z wilgotnym wermikulitem (50% wody, 3cm warstwa), aby samica miała gdzie złożyć jaja. Na krótko przed tym samica zrzuca wylinkę. Zaraz po złożeniu jaj należy przenieść je do inkubatora.

Średnio A. childreni składają ok 7-13 jaj, A. maculosa ok 6-15 i A. saxacola ok 5-10.

Jajka możemy inkubować w niewielkich, słabo wentylowanych plastikowych pudełkach, w średniej grubości, wilgotnym wermikulicie. Temperatura powinna być w granicach 29-31°C a 2/3 jajka powinno być zakopane. Przy takiej temperaturze młode wykluwają się po 46-61 dniach. Mierzą wtedy dwadzieścia kilka centymetrów.

Młode powinny być trzymane osobno i choć nie zanotowano przypadków kanibalizmu, ułatwi to obserwację i karmienie. Większość młodych przyjmuje pokarm już kilka dni po wykluciu.

HYBRYDY I CZYSTOŚĆ GATUNKOWA

Czyste gatunki rodzaju Antaresia zostały pokrzyżowane w niewoli i nie jest do końca wiadome, co z tych połączeń powstało. Przykładowo pyton z tego rodzaju trzymany w zoo w Los Angeles posiada wzór typowy dla A. maculosa, ale układ i ilość łusek dla A. saxacola.

Większość węży rodzaju Antaresia w USA i Europie okazuje się być pytonami gatunku A. maculosa (wydaje się to być logiczne ponieważ tak samo jest w Australii), a więc bardzo prowdopodobnym jest, że krzyżówki jakie powstały miały kiedyś styczność z tym właśnie gatunkiem.